Stok Kontrol Yöntemleri | Kurulumu ve Teknik Özellikleri

Stok kontrol yöntemleri veya envanter,şu an veya gelecekte ortaya çıkacak gereksinimleri karşılamak amacıyla depolanan kaynaklardır.Her çeşit yapılanmada, faaliyetlerin aksamadan düzenli olarak yürütülebilmesi için çeşitli stoklar bulundurulur. Çivi, kalem, tuğla gibi ufak malzemelerin yanında uçak, helikopter, kamyon ya da römork gibi büyük yapılanmalar veya malzemeler de stok kapsamında yer alabilir.

Stok kontrolü, materyal denetimi için oldukça önemli bir çalışma alanıdır. Stok kontrolünün amacı, üretimi istenilen seviyede sabitlemek, satış işlemlerini önceden saptanan ve hedeflenen rakamlara göre gerçekleştirmek, nitelik ve nicelik açısından optimal seviyede materyali el altında bulundurmayı sağlamaktır.

STOK KONTROL YÖNTEMLERİ KONULARI NELERDİR?

Stok kontrol konuları, yedi başlık altında incelenebilir:

1. İhtiyaçların genel olarak saptanması,
2. Stok yapılacak metaryellerin belirlenmesi,
3. Stok yapılacak metaryellerin niteliğinin tespit edilmesi,
4. Siparişin yapılacağı zamanın belirlenmesi,
5. Siparişin niceliğinin belirlenmesi,
6. Gereğinden fazla yapılan stokların elden çıkarılması,
7. Kayıt işlemlerinin düzenlenmesi.

Özellikle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, son yıllarda stokların satışlara nazaran düşme eğiliminde olduğu  gözlemlenmiştir Bu oranın düşmesinde; stok kontrol yöntemlerinin gelişme göstermesi, stok kontrolünde bilgisayar ve ulaşım teknolojisinin gelişmesi, ulaşım imkanlarının artması ve hızlanması, yeni stoklama yöntemlerinin geliştirilmesi  etkili olmuştur. Ülkemizde de özellike son zamanlarda, stokların satışlara nispeten düşme eğiliminde olduğu gözlenmiştir.

STOK KONTROL YÖNTEMLERİ NEDEN YAPILIR?

İşletmelerin stok bulundurmasının farklı nedenleri olabilir. İşletme, bazı amaçları için belirli malları belirli bir süre içinde el altında bulundurma politikası izleyebilir. Başka bir ifadeyle, işletme bilerek bir malı satın alır ve stok olarak el altında bulundurur. İşletmenin bu politikasının amacı başlıca üç nedene dayanır:

1. Mevcut gereksinimleri karşılamak amacıyla stok bulundurma;

1. Gelecekte ortaya çıkabilecek bir ihtiyacı gidermek için stok bulundurma;

1. Mücbir bir sebep nedeniyle ortaya çıkan acil ihtiyaçların karşılanması ve tedarik güçlüğü yaşanmaması için stok bulundurma;

Bir diğer sebep ise, işletmenin kararlaştırılmış bir stok planı olmamasına rağmen stok bulundurmasıdır. İşletme, tedarik edilen malları düzensiz ve plansız satışlar nedeniyle elden çıkaramamışsa, bir miktar mal elde kalabilir. Bu tip stok bulundurma, işletmenin önceden planlamadığı ve iradesi dışında meydana gelen bir stok tipidir.

Stok Kontrol Yöntemleri Avantajları

Stok kontrolü, değer olarak tedariği ve şirketlerin işleyişini doğrudan etkileyen önemli bir süreçtir. Bu nedenle, işletmelerin stok kontrol programlarıyla çalışmaları, yüksek maliyetleri önlemek ve müşteri memnuniyetini arttırmak için hayati önem taşır. Stok kontrol yöntemleri arasında stok kontrol yöntemidir, işletmenin üretim en popüler olanlarından biri gözle kontrol yöntemi ve sabit sipariş periyodu yöntemidir.

Gözle kontrol yöntemi, stokta mevcut ürünleri manuel olarak kontrol etme yöntemidir. Bu yöntem genellikle küçük işletmeler tarafından kullanılır ve stok kontrolü sırasında hataları azaltmak için diğer yöntemlerle birlikte uygulanabilir. Gözle kontrol yöntemi, ürünlerin gözlemlenerek sayım yapılmasını gerektirir ve sürekli sayımlar ile süreç daha da realize hale getirilebilir ve sipariş verilir.

Sabit sipariş periyodu yöntemi, bir şirketin belirli bir dönem için ihtiyaç duyduğu ürün miktarını düzenli olarak sipariş etmekle ilgilidir. Bu yöntemde, işletme, belirli bir zaman aralığında belirli bir ürün miktarının satılabileceğini tahmin eder ve bu sürenin sonunda bu ürünlerin tekrar sipariş edilmesini sağlar. Bu yöntemde, önceden belirlenmiş sipariş miktarı, stokta tamamen tükenmeden önce otomatik olarak yeniden sipariş edilir. Yazılım özelliklerine göre ayrı stok takibi yapıkabilir

Stok kontrol programları, farklı sektörlerdeki işletmelerin ihtiyaçlarına göre uyarlanabilir. Stok kontrol yöntemleri, işletmelerin stok sayımlarını yaparken karşılaşabilecekleri zorlukları en aza indirir. Satış öncesi stok planlama, bir işletmenin müşteri taleplerine cevap vermesinde kritik bir rol oynar. Bu nedenle, doğru stok kontrol yöntemlerini kullanarak, işletmeler müşteri memnuniyetini artırabilir, operasyonel süreçlerini daha iyi yönetebilir, stok maliyetlerini düşürebilir ve makul bir kar oranı elde edebilirler.

Ayrıca, üretim faaliyetleriniz olan ürünleri stok kontrolü işletmenizin bir parçası olarak, işletmeler buna değer düşük ürünlerin tespiti içeriğindeki analizlerini de yapabilirler. Bu, işletmelere hem maddi hem de manevi açıdan fayda sağlayan bir süreçtir. İşletmeler, stoklarında bulunan değer düşük ürünleri etkili bir şekilde tespit ederek, stok maliyetlerini düşürmek ve depolama alanları için daha fazla kullanılabilir alan elde etmek için gerekli adımları atabilirler.

Sonuç olarak, işletmelerin stok kontrol programları, şirketlerin başarısı için kritik bir role sahiptir. Stok kontrol yöntemlerinin ve programlarının doğru bir şekilde uygulanması, işletmelerin daha iyi bir kontrol sağlamalarına, giderleri azaltmalarına ve müşteri memnuniyetini artırmalarına yardımcı olur. Değer düşük ürünlerin tespiti ve bunların yönetimi de işletmelerin stok kontrolünü daha da güçlendirir. Bu nedenle, işletmeler stok kontrol programlarına önem vermeli ve doğru bir şekilde uygulamalıdır.

Stok Kontrol Yöntemlerinde Matematiksel Modeller ve Süreç Standartları

Envanter yönetiminde başarı, tesadüflere veya tahminlere değil; bilimsel stok kontrol yöntemlerinin titizlikle uygulanmasına dayanır. Fazla stok tutmak depolama masraflarını ve faiz yükünü artırırken, yetersiz stok bulundurmak müşteri kayıplarına yol açar. Modern stok kontrol yazılımları; ABC analizi, Ekonomik Sipariş Miktarı (EOQ), Tam Zamanında Üretim (JIT) ve Emniyet Stoğu modellerini otomatik olarak işleterek en kârlı tedarik dengesini kurar.

Döngüsel Sayım (Cycle Counting) ve Sürekli Doğrulama

Geleneksel yöntemlerde yılda bir kez yapılan genel sayımlar işletmeyi günlerce kapatmayı gerektirir. Modern stok kontrol yazılımımız, envanteri haftalık döngüsel sayımlarla (cycle count) küçük gruplar halinde saydırır. A sınıfı kritik ürünler her hafta taranırken, B ve C sınıfı sarf malzemeleri aylık periyotlarla doğrulanır. Bu sürekli doğrulama modeli, yıl boyunca stok sapmalarının %1’in altında kalmasını güvence altına alır.

Huawei Cloud altyapısında çalışan sistemimiz, tüm analiz ve sipariş önerilerini her beş dakikada bir otomatik yedekler.

Stok Kontrol Yöntemleri Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Stok Kontrolünde Minimum-Maksimum Seviyeleri ve Talep Tahmini

Dönemsel satış trendlerini ve mevsimsel dalgalanmaları dikkate alan dinamik stok kontrol yöntemleri, depodaki gereksiz sermaye bağlanmasını engeller. Sistem geçmiş 12 aylık satış hareketlerini analiz ederek yaz aylarında veya bayram dönemlerinde talep patlaması yaşanacak ürünlerin sipariş noktalarını otomatik olarak öne çeker.

Tedarikçilerin ortalama teslim süreleri (lead time) formüle dahil edilerek tam zamanında sipariş verilmesi sağlanır. Böylece ne işletme rafı boş kalır ne de depoda uzun süre bekleyen atıl stok maliyetine katlanılır. Huawei Cloud sunucularımızda saklanan tüm veritabanı kayıtları her beş dakikada bir otomatik yedeklenir.

Parti ve Seri Numarası Kırılımında Dinamik Maliyet Yönetimi

Stok kontrol yöntemleri yalnızca ürün bazında değil; partiler ve seri numaraları bazında da ağırlıklı ortalama maliyet hesaplamalarına olanak tanır. Farklı kurlardan veya tedarik koşullarından alınan malların net kâr marjı faturada anlık görülerek kârsız satış riski bertaraf edilir.

Stok Yaşlandırma Analizi ve Maliyet Yutan Hareketsiz Ürünler

Depolarda aylarca hareketsiz bekleyen ürünler yalnızca fiziksel yer işgal etmekle kalmaz, aynı zamanda işletme sermayesini bağlayarak finansman maliyeti yaratır. Stok kontrol yöntemleri kapsamında uygulanan stok yaşlandırma analizi, 30, 60, 90 ve 180 günden uzun süredir satılmayan veya ambar çıkışı yapılmayan stok kalemlerini net listeler halinde raporlar.

Pazarlama ve satış departmanı bu verileri kullanarak hareketsiz stoklar için özel indirim kampanyaları, paket (bundle) promosyonlar veya bayilere yönelik teşvik primleri kurgulayabilir. Böylece atıl sermaye hızla nakde dönüştürülerek ambar sirkülasyon hızı artırılır.

Barkodlu Raf Etiketleme ve Hızlı Lokasyon Doğrulama

Her raf ve ambar gözüne atanan benzersiz konum barkodları, ürünlerin depoya kabulü esnasında anında taranır. Sistem, yanlış göze ürün yerleştirilmesini sesli ve görsel ikazlarla engelleyerek ambar düzenini güvenceye alır.